Z poprzedniego artykułu (znajdziesz go tutaj) wiemy już, że każda informacja zwrotna jest pewnego rodzaju znakiem rozpoznania dla innych. Może to być znak werbalny lub niewerbalny, pozytywny lub negatywny, warunkowy lub bezwarunkowy. Współpracowników i ludzi wokół nas rozpoznajemy na różne sposoby.  

A zatem możemy dawać i otrzymywać następujące znaki rozpoznania:

• Bezwarunkowe pozytywne
• Bezwarunkowe negatywne
• Warunkowe pozytywne 
• Warunkowe negatywne

Siła motywacyjna znaków rozpoznania

Każdy ze znaków rozpoznania ma pewną, określoną moc oddziaływania.

Uczniowie Berna wpadli kiedyś na pomysł, by określić, jaką siłę motywującą mają poszczególne znaki rozpoznania. Jak bardzo znak warunkowy czy bezwarunkowy, negatywny czy pozytywny, jak bardzo nas motywuje zachęca, mobilizuje, buduje naszą siłę?

Oparli swoje wnioski na obserwacji pacjentów, ludzi, którzy opowiadali o swoich doświadczeniach. Po latach swojej pracy i obserwacjach zaproponowali bardzo ciekawą i zagadkową skalę. Aby określić siłę znaków rozpoznania zaproponowali skalę: od -1000 do +100 pkt.

Tak może wyglądać przykładowa skala:

Pozytywne znaki rozpoznania:

• 1 pozytywny stroke (+1): „Cześć” lub „Która jest godzina?” lub inny nie mający większego znaczenia komunikat.

To taki zdawkowy komunikat, zwracam na kogoś uwagę, ale bez większego zainteresowania i chęci kontynuowania rozmowy.

• 50 pozytywnych stroków (+50): „Radzisz sobie świetnie”, „Dobrze Ci idzie”, „Bardzo cenię Ciebie za Twoją umiejętność rozwiązywania konfliktów”.

Tutaj mieszczą się wszystkie pozytywne wzmocnienia, pochwały, szczegółowe i ogólne, które odnoszą się do naszych zachowań, do tego co robimy, umiemy, osiągamy. To są te warunkowe pozytywne znaki rozpoznania. 

• 100 pozytywnych stroków (+100): „Kocham Cię” wypowiadane z ciepłym uśmiechem i pełną akceptacją.

To są bezwarunkowe pozytywne znaki rozpoznania. Niektórzy uważają, że w pracy, w relacjach zawodowych takie komunikaty nie są możliwe ponieważ w pracy cenimy kogoś jednak za coś, co zrobił, wykonał, za to jak pracuje. Podstawą bowiem takich komunikatów jest bezwarunkowa miłość i akceptacja, która w pełni możliwa jest głównie w relacji rodzicielskiej.  Nie zachęcam Cię byś mówił do swoich współpracowników „Kocham cię”, bo to mogłoby być różnie odebrane. Nie mnie jednak może warto czasem powiedzieć do współpracownika: „To szczęście mieć Ciebie w swoim zespole”, „Bardzo się cieszę na współpracę z tobą”. Nie będzie on w pełni bezwarunkowy, jednakże z pewnością będzie miał bardzo mocny wydźwięk.

Negatywne znaki rozpoznania:

• 1 negatywny stroke (-1): „Cześć” wypowiedziane od niechcenia, bez zainteresowania

• 50 negatywnych stroków (-50): „Nie podoba mi się to, co właśnie zrobiłeś”, „Chciałbym abyś bardziej dbał o klientów, bo  skarżą się na brak kontaktu z Twojej strony”, „To okropne! Nie rób tak!”

To negatywne warunkowe znaki rozpoznania. Tutaj mieści się tzw. konstruktywna informacja zwrotna. Może zastanawiasz się dlaczego nie jest ona w pozytywnych komunikatach? Moje doświadczenie pokazuje mi, że nawet jeśli zadbamy o wszelkie zasady udzielania konstruktywnej informacji zwrotnej, zachowamy wszystkie struktury, to i tak może być ona odbierana jako negatywny znak rozpoznania. Dlaczego? Ponieważ zwraca nam jednak uwagę na coś w naszym zachowaniu, co nie do końca dobrze działa i potrzebuje jakieś zmiany z naszej strony. Z pewnością jednak konstruktywna informacja zwrotna będzie miała mniejsza siłę rażenia aniżeli niekonstruktywna.

• 100 negatywnych stroków (-100): „Nie nadajesz się do prowadzenia tego projektu”, „Odejdź”, „Nie lubię Ciebie, bo…”, mówione ze złością, irytacją, odrzuceniem.

To w tego typu komunikatach i także tych poniżej można umieścić ogólną, negatywną, niekonstruktywną informację zwrotną.

• 200 negatywnych stroków (-200): „Jesteś głupi, idiota…”, „Jesteś taki jak …” mówione ze złością, irytacją, intencją obrażenia, to taki cios, który ma bardzo dobrze trafić w czuły punkt i zranić naszą ofiarę.

To komunikaty, które nic nie wnoszą, są bardziej upustem naszej złości, niezadowolenia, wyżycia się, wypuszczenia z siebie pary, obrażenia kogoś, upokorzenia, chęci zdominowania, pokazania, jak jest głupi i beznadziejny.

• 1000 negatywnych stroków (-1000): „Mogłoby Ciebie tu nie być”, „Do niczego się nie nadajesz”, „Na Twoje miejsce jest wielu chętnych…”, „Przez Ciebie mam zmarnowane życie…”, to także bicie i wszelka przemoc.

To negatywne bezwarunkowe znaki rozpoznania. Mają najbardziej destrukcyjną moc, największą negatywną siłę. To wszelkie komunikaty, których celem jest unicestwienie drugiej osoby zarówno psychicznie jak i fizycznie. Zniszczenie jej, zdeptanie, pokazanie braku wartości, zdemolowanie jej psychiki, tak, aby nie mogła się już więcej podnieść i rozwijać. E. Berne mówił, że jedynym pozytywnym aspektem tego rodzaju komunikatów, jeśli je dostajesz, jest informacja, że nic tu po tobie, że taką relację trzeba zamknąć, ponieważ cokolwiek byś nie zmienił w sobie, nie naprawił, to i tak ktoś będzie Cię nienawidził i dążył do zniszczenia Ciebie. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest wyjście z takiej relacji.

Informacja zwrotna ma moc…

Niestety nasze doświadczenie pokazuje, że negatywne „uderzenia” czyli znaki negatywne zarówno warunkowe jak i bezwarunkowe są potencjalnie silniejsze niż pozytywne. Dlaczego tak się dzieje? Ponieważ wyrażamy swój gniew, złość, żal, rozczarowanie innymi itd. bardzo głośno i dosadnie. Miłość zaś, dobroć, przyjaźń, wszelkie przyjemne odczucia zazwyczaj nie mogą być wyrażone aż tak silnie. A na dodatek nie wyrażamy niestety, swojej miłości, tak mocno, jak moglibyśmy ją wyrażać.

To, co jest bardzo ciekawe, na co badacze zwrócili uwagę, i co dowodzi powyższa skala, to to, że żaden najwznioślejszy kochający komunikat nie dorówna sile destrukcyjnego negatywnego komunikatu. Tu mamy proporcje +100 do -1000. Oznacza to, że żadna ilość pozytywnego komunikatu dobra, miłości (+100), nie dorówna sile destrukcyjnego komunikatu negatywnego, krytyki, upokorzenia, odrzucenia (-1000), które dajemy innym.

Czy chcemy czy nie chcemy w jakiś sposób rozpoznajemy innych. Nieustannie wysyłamy jakieś informacje do innych. Warto posłuchać siebie jakie komunikaty wysyłam do innych. Czy więcej w nich tej dobrej i mobilizującej innych siły motywacyjnej? Czy może więcej w nich tej złej i destrukcyjnej energii?

Życzę Ci dobrych rozmów!

Na podstawie: „The total handbook of Transactional Analysis”, S. Woollams, M. Brown.